by

Vatandaş frene bastı

Alışveriş merkezleri Anadolu’ya yayılıyor. Yakın bir gelecekte küçük iller, hatta belli bir nüfusu aşmış ilçeler bile bu merkezlerle tanışacak. Bu rüzgarla birlikte alışveriş kültürü de değişiyor yavaş yavaş. Bu değişimde, birileri öne çıkıp büyürken birileri de maalesef geri planda kalacak.

Görünen o ki, alışveriş merkezlerinin sayısı arttıkça cadde üzeri dükkancılık, mağazacılık eski önemini kaybedecek. Bu yüzdendir ki, marka olmak isteyen şirketler, bu merkezlerde olmak için şartları zorluyor.

Geçtiğimiz hafta sonunda yeni bir alışveriş merkezinin açılışı vardı Anadolu’da. Hollanda merkezli gayrimenkul şirketi Multi Corporation’ın Türkiye iştiraki olan Multi Turkmall’ın Denizli’de kurduğu Forum Çamlık Alışveriş Merkezi’nin açılışı. Yerli ve yabancı 125 ünlü markayı bir mekanda toplayan merkez, belirtildiğine göre 65 milyon Avro’ya mal olmuş. 34 bin metrekarelik kiralama alanına sahip merkezde kiralar, metrekare başına 15 ile 70 Avro arasında. Multi Turkmall, elde edeceği kira gelirleriyle yaklaşık 8-10 yılda yatırımın geri dönüşünü sağlamayı planlıyor.

Adidas, Dougles, Lacoste, Pierre Cardin, Nike, Samsung ve daha pek çok ünlü yabancı markanın yanı sıra Vestel, Teknosa ve Bimeks’ten Damat, Süvari, Colin’s ve Yeşil Kundura’ya kadar çok sayıda yerli marka da merkezdeki yerini almış. Bununla birlikte, Denizli merkezli markalardan nedense fazla ilgi yok.

Bilhassa giyim markaları Denizli’ye önem veriyor. Bazı markaların sahibi ve üst yöneticileri de açılıştaydı. Kiğılı Yönetim Kurulu Başkanı Abdullah Kiğılı, Hotiç’in sahibi Ahmet Hotiç, İpekyol Yönetim Kurulu Başkanı Yalçın Ayaydın, Süvari Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdürü Fatih Coşkun gelenler arasındaydı.

Alışveriş merkezleri açılıyor açılmasına ama alışverişte de, bilhassa son bir aydan bu yana ciddi bir daralma yaşanıyor. Kime sorsak satışların düştüğünden, vatandaşın frene bastığından yakınıyor. Kapatma davasının gündeme gelmesinden sonra gerilen siyasi hava, insanları “bekle gör” pozisyonuna itmiş. Dünya piyasalarının durumu zaten malum. Geçen yıl 2 milyar doları aşkın ihracat yapan Denizli’de bile sıkıntıların giderek arttığını görüyoruz. Yatırımlar durmuş.

Abdullah Kiğılı, piyasanın dünyada yaşanan krizden çok fazla etkilenmediğini ancak son siyasi krizden kötü etkilendiğini belirtiyor, “Eski günlere dönmek istemiyoruz.” diyor. Denizli Ticaret Odası Başkanı Necdet Özer ise şunları söylüyor: “İnsanlar ekonomik ve siyasi açıdan önünü görmek istiyor. Durgunluğu artıran siyasetteki belirsizlik oldu. Siyasi istikrar ne kadar zedelenirse ekonomi de o ölçüde darbe alıyor. Maliyetler arttı. Bu etiketlere de yansıyor, satışlar etkileniyor.” Açılışa katılan Kayseri Ticaret Odası Başkanı Hasan Ali Kilci de, Anadolu’da işlerin hiç de iyi gitmediğini, piyasanın ciddi sıkıntı içinde olduğunu söylüyor.

Bu yıl içinde dört alışveriş merkezi daha açacaklarını belirten Multi Turkmall Üst Yöneticisi Levent Eyüboğlu, zamanla işlerin düzeleceğini, bu sebeple yatırımlara devam edeceklerini kaydediyor: “İnsanlar bir süre için frene basar ama daha sonra piyasa yeniden hareket kazanır. Hatta ertelenen talep sebebiyle daha sonra fazlasıyla harcama yaparlar. Bu yüzden biz yatırımlarımıza devam edeceğiz.”

Sadece Anadolu’da değil, İstanbul’da da durum aynı. Vatandaş, son dönemde acil olmayan alımlarını erteleme yoluna gidiyor. Kredi kartları ile yapılan alışverişlerde de daralma söz konusu. Mesela, ocak ayında kredi kartlarıyla yapılan harcamalar 13,1 milyar YTL iken, şubat ayındaki rakam 12,7 milyar YTL olmuş. Bunda mevsimsel etkilerin de rolü olmakla birlikte, mart istatistiklerinde daha belirgin bir gerileme ile karşılaşabiliriz.

Çarşı ve pazardaki sessizliğe rağmen fiyatlarda da gerileme yok. Aksine enflasyondaki endişeyi pekiştiren artışlar var. Özellikle enerji ve gıdada.

Şu an Anadolu’daki pek küçük ve orta boy işletme, dışarıda esen olumsuz rüzgarlar ve içeride zedelenen istikrar sebebiyle kâr bir yana bu süreci en az zararla atlatabilmenin hesaplarını yapıyor. Umarız, Türkiye bu kritik sürecin de üstesinden gelir.

KADİR DİKBAŞ / 2008-04-22 /

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir