by

Umut otoyolu…

Kosova’yı Arnavutluk’a ve uluslar arası otoyol ağına bağlayan bu yolun önemi tartışılmaz. Stratejik önemi vs. bir yana, sadece turizme ve ekonomik hayata yapacağı katkı bile çok büyük kazanç demek.

Prizren – Arnavutluk ile Avrupa’nın en genç ülkesi Kosova’yı birbirine bağlayan otoyolun açılışı için, Prizren’e 10 km uzaklıktaki Vırmiça gümrük kapısında bulunuyoruz. Tören, sınırdan 500 metre içeride Kosova tarafında yapılıyor. Sert soğuğa rağmen birlerce Kosovalı, bu tarihî açılışı bekliyor.

Arnavutluk sınırından başkent Priştine’ye ve oradan da Sırbistan sınırına (Merdare) uzanan 89 km’lik otoyolun ilk etabı olan 40 km’lik bölümünün açılışı yapılacak. Arnavutluk Başbakanı Sali Berişa, sınırın öbür tarafından Kosova’ya giriyor. Halkın hararetli alkış ve tezahüratları eşliğinde Kosova Cumhurbaşkanı Atıfet Yahyaga ve Başbakanı Haşim Taçi tarafından karşılanıyor. Konuşmaların ardından kurdeleyi beraber kesiyorlar.

İnşaatı, Amerikalı ortağı Bechtel ile birlikte, süresinden bir yıl önce bitiren Türk inşaat şirketi Enka’nın Yönetim Kurulu Başkanı Sinan Tara da, oğlu Mehmet Tara ile katılıyor törene.

Kosova’nın efsanevi lideri İbrahim Rugova’nın adını taşıyan otoyol Kosova, Arnavutluk, ABD, AB ve de Türk bayraklarıyla donatılmış. Bu manzara, bağımsızlığa destek veren ülkelere bir şükran levhası gibi duruyor. Tören sırasında Kosovalıların açtığı büyük Türk bayrağı da, Türkiye’ye olan sevgiyi gösteriyor.

Ortak tarih ve kültürel değerleri paylaştığınız insanların sevincine şahitlik etmek, ona ortak olmak bambaşka bir duygu. Hele, çok değil 10 yıl önceye kadar bu insanların yaşadığı kıyımı, zulmü hatırlıyorsanız.

Kosova, 1389’dan 1913 yılına kadar Osmanlı sınırları içinde bir vilayet idi. 1913 Londra Anlaşması’yla Sırbistan Krallığı’na daha sonra da Yugoslavya Krallığı’na geçti. Yugoslavya’nın dağılmasının ardından, 1995’te Sırp ordusu Kosova’da sivil kıyımı başlattı. NATO’nun 1999’da yaptığı müdahale sonrası bağımsızlık ümitleri yeşerdi ve Sırbistan, Rusya, Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın sert muhalefetine rağmen ABD, AB ve Türkiye’nin desteğiyle bağımsızlığını elde etti. Şu an 80’in üzerinde ülke Kosova’yı tanıyor. Ülke, 1,8 milyonluk nüfusa sahip ve yüzölçümü 10.887 km2.

Belki bizim için 89 km’lik otoyol çok küçük gelebilir ama kendi ayakları üzerinde durmaya çalışan Kosova için stratejik öneme sahip. Kosova Başbakanı Taçi’nin deyimiyle “Bir özgürlük ve entegrasyon projesi.” İhale tutarı 695 milyon Avro. Ülkenin en büyük yatırımı ve altyapı ihalesi. Kosova’nın Tiran’a ve Adriyatik’e ulaşmasını kolaylaştıran, hızlandıran bir yol. İki kardeş ülke arasında köprü…

Enka Yönetim Kurulu Başkanı Sinan Tara’nın anlattığına göre, otoyol inşaatında 3.700 personel çalışmış ve bunların yüzde 80’i Kosovalı işçi ve mühendis. Şirket, şu an ülkenin en büyük işvereni konumunda. Bu yolun Arnavutluk’a uzanan bölümünü de, yine Enka yapmış.

Kaldığımız otel Prizren’de. Ülkede Türklerin en yoğun olduğu kent burası. İlk bakışta “Şehzadeler kenti Amasya’dan farkı yok buranın.” diyorum. Ortasından Yeşilırmak değil de Akdere geçiyor sadece! Sultan Fatih’in cuma namazı kıldığı namazgâh, Sinan Paşa, Cuma, Bayraklı, Maraş, Emin Paşa ve Müderris Ali Efendi camileri, Taşköprü, Prizren Kalesi, Kalealtı, Prizren Rüştiyesi, Saat Kulesi ile Gazi Mehmed Paşa ve Şemsuddin Ahmed Bey hamamları Osmanlı yadigârı eserlerden bazıları.

KFOR barış gücündeki Türk askerî birliği Prizren’de konuşlanmış. Ayrıca ülkede, Avrupa Hukuk Düzeni Misyonu kapsamında uzmanlar ve polis kuvvetimiz bulunuyor. 120 sandalyeli Kosova Meclisi’nde 3 Türk milletvekili var. Biri kamu hizmetleri bakanı, bir diğeri de meclis başkan yardımcısı.

Otoyol açılışından sonra konuştuğumuz Ulaştırma Bakanı Fehmi Mujota, “Türk şirketleriyle çalışmaktan devletimiz de, halkımız da çok memnun.” diyor. Türk şirketlerini her alanda yatırım yapmaya çağıran Bakan Mujota, Priştine’den Makedonya sınırına uzanacak 60 km’lik otoyol projesi için de ihaleye çıkacaklarını söylüyor.

Türk iş dünyasının Kosova’da yapabileceği çok iş var. Priştine Havaalanı’nın inşaatını bir süre önce bir Türk şirketi üstlenmiş. Bir alüminyum tesisinin özelleştirmesini alan da yine bir Türk şirketi. Tarım ve gıda sanayii, eğitim, sağlık, enerji, ulaşım, kömür madenciliği, haberleşme ve diğer altyapı alanlarında yatırıma ihtiyaç var.

Kosova’yı Arnavutluk’a ve uluslararası otoyol ağına bağlayan bu yolun önemi tartışılmaz. Stratejik boyut vs. bir yana, sadece turizme ve ekonomik hayata yapacağı katkı bile çok büyük kazanç demek.

KADİR DİKBAŞ / 2011-11-15 /

 

Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.